ale nadto odznacza się nerwową i suchotniczą chorobliwością, co sobie tłumaczono nerwowym przeczuleniem i chorobą piersiową Chopina samego. Byli i tacy, którzy starając się umotywować tę chorobliwość Chopinowskich natchnień sięgali głębiej, bo do psychologii polskiego emigranta, wiecznie stęsknionego za ojczyzną, do której nigdy nie miał powrócić. Ta nieukojona tęsknota, z której zrodziło się najzdrowsze arcydzieło poezji polskiej, Pan Tadeusz, miała zwichnąć prawidłowy rozwój geniusza Chopina, bo go wykoleiła duchowo, za czym poszło, że i to, co tworzył na wygnaniu, na emigracji, nie mogło być zdrowe, musiało być słabowite i chore, jak on sam. Takich, co rozumowali w ten sposób, był legion. Między innymi należał do nich i Kleczyński, dla którego "chorobliwość" niektórych dzieł Chopina, jak na przykład drugiego preludium, przechodziła aż w "dziwactwo" nie nadające się do grania... Należał do tej liczby i Tarnowski, który w swym świetnym odczycie o Chopinie, mówiąc o dwóch strunach, patriotycznej i erotycznej, "najgłośniej i najstalej dźwięczących w akordzie jego cierpieni a", tak o nim pisze między innymi: "Raz jedna, drugi raz druga odzywa się głośniej, ale słychać je odtąd ciągle, we