geniusz artysty dojrzał i skrystalizował się ostatecznie, że się wzniósł na szczyty swej twórczości, że zdziałał to wszystko, do czego był uzdolniony na ogół, ale że świadomy swych właściwości, swych stron silnych i... słabych, zaniechał porywania się na rzeczy orkiestrowo-instrumentalne, a ograniczył się wyłącznie do kompozycji czysto fortepianowych, dwa razy tylko przez cały czas robiąc wyjątek dla wiolonczeli.
Zdaniem Rubinsteina perłą twórczości Chopina w okresie paryskim są jego 24 preludia, pisane między rokiem 1831 a 1838 pod wpływem różnych przejść życiowych, a więc w nastrojach odmiennych, całkiem nie licujących ze sobą. Są to małe poemaciki, w których podobnie jak w etiudach odbiła się poetyczna i marzycielska dusza "Ariela fortepianu". Treścią ich: tęsknota, smutek, rozpacz, przygnębienie, niepokój, żałość, marzenie o lepszej przeszłości, rzadziej nadzieja, uśmiech wesoły, pogoda duchowa. Forma krótka, prosta, przejrzysta i urozmaicona. Jedne preludia są nokturnami, drugie brzmią jak pieśni, inne mają
— 2 —