notes - była to bodaj czy nie największa nagana w ustach Chopina. Jakoż w stosunku do swych uczniów niezmiernie dbał o to, by nie zasługiwali na podobny zarzut.
Teoria stylu, którą Chopin wykładał swoim uczniom, opierała się na analogii z mową ludzką, z deklamacją, a więc polegała na właściwym rozdzielaniu zdań, na stosownym przecinkowaniu, czyli zawieszaniu głosu, oraz na wzmacnianiu i ściszaniu, przyspieszaniu i zwalnianiu, odpowiednio do uczuć poruszających twórcę wykonywanego dzieła. Oto na przykład jedno z główniejszych prawideł przecinkowania i deklamacji muzycznej, których umiejętność Chopin tak starał się wpoić swoim uczniom: Jeżeli okres muzyczny mniej więcej z ośmiu taktów składać się powinien, tedy po ośmiu taktach nastąpi prawie zawsze owo zakończenie myśli, bardziej stanowczo oznaczone w pisaniu przez kropkę, a które w sztuce muzycznej również wymaga pewnego przystanku dłuższego i zawieszenia lub też ściszenia głosu. Drobniejsze podziały takiego ośmiotaktowego okresu, przypadające na przykład co cztery lub dwa takty, wymagać będą krótszych zawieszeń głosu, odpowiednich
— 172 —