podziwiano w grze Chopina; tony pełne i dźwięczne zlewały się tym łatwiej. Na umiejętność zlewania tonów, na wynikające stąd efekty kładł Chopin w swych lekcjach ogromny nacisk.
Rozumie się, że niezmiernie ważną w tym rolę grało umiejętne użycie pedału, którego tajemnicę zbadał Chopin najlepiej ze wszystkich mistrzów. Jakoż w tradycji uczniów jego zachowało się wiele sposobów użycia pedału, później znacznie dopiero w systemat nauki ujętych. Celując w artystycznym łączeniu obu pedałów, używał Chopin często, szczególnie przy modulacjach enharmonicznych, przejścia nagłego z pedału forte do piano, które na fortepianach Pleyela miało swój wdzięk odrębny, trudny do naśladowania wówczas na innych instrumentach. Swoją drogą, niezależnie od mnóstwa efektów wywoływanych w jego dziełach przez pedał piano, nie pozwalał go nadużywać.
W ogóle w używaniu pedału zalecał ostrożność i umiarkowanie, a choć nieustannie dopominał się o łączenie tonów, to jednak nie życzył sobie, by to osiągano za pomocą pedału. Il ne sait pas lier deux
— 171 —