dowodził fakt, że ciągle myślał o ich streszczeniu w jedną teoretyczną całość, w ową Méthode des méthodes, której nigdy nie napisał ostatecznie, choć ją zaczął pisać. Oto niektóre wyjątki z tej nie dokończonej pracy Chopina, w najściślejszym związku pozostające z jego metodą nauczania:
1. Na nic się nie zda zaczynać naukę gam od gamy C-dur, która wprawdzie najłatwiejszą jest do przeczytania, ale najtrudniejszą do zagrania, ile że pozbawioną jest oparcia, jakiego dostarczają czarne klawisze. Najlepiej zaczynać od gamy Ges-dur, ta bowiem prowadzi rękę najprawidłowiej, jako że w niej długie palce zużytkowane są dla czarnych klawiszy. Uczeń dochodzi w ten sposób stopniowo do gamy C-dur, w miarę jak ciągle jednego palca mniej używa dla czarnych klawiszy.
2. Tryl powinien być grany trzema palcami, a nawet jako ćwiczenie, czterema.
3. Gama chromatyczna powinna być grana wielkim, drugim i środkowym palcem, ale może być też grana małym,
— 164 —