argumentem rozbrajał wszystkich przeciwników, tak że nawet wśród nich liczył szczerych wielbicieli. "W tym względzie - pisze o nim uczestniczący również w walkach tych Liszt - śmiałość swoją takim łagodzić umiał pomiarkowaniem, tak głęboką usprawiedliwiać wiedzą, tak wykwintnym upiękniać wdziękiem, że co prędzej szczerymi objawami podziwu spieszono mu przebaczyć to jego wyłączne w samym sobie zaufanie. Gruntowne studia, z lat wczesnych nawyknienie do rozmysłu i wreszcie dla klasycznego piękna cześć głęboka ustrzegły go od macania w ciemności, a zwłaszcza od tych półpowodzeń, których niełatwo uniknąć niejednemu stronnikowi pojęć całkiem nowych. Pilna cierpliwość w wygładzaniu i wykończaniu swoich utworów była mu puklerzem od napaści tuzinkowej krytyki, nawykłej wojować i podbijać niby w sposób nietrudny wytykaniem omyłek lub mimowolnego tu i ówcizie zaniedbania. Wcześnie włożony do wymagań ścisłych, sam nawet wytworzywszy dzieła, w których się im poddał, formy dawne dopiero po głębokim odrzucił rozmyśle. Zawsze naprzód szedł, i to w imię własnego przekonania, ani się unieść dając przesadzie, ani się do układów skusić ; teorii nawet rozbiór na bok odkładając, byle