kompozytorem Chopina. Fantazja, septet, duety i koncerty, obok całego szeregu innych kompozycji Hummla, to były dzieła, które Chopin przez całe życie grywał chętnie i z predylekcją. Jakoż trafnie powiedziano o Hummlu w stosunku do Chopina, że o ile Bach i Mozart byli jego bogami, o tyle Hummla uważał za swego przyjaciela. To samo poniekąd mógł powiedzieć i o Fieldzie, w którym wysoko cenił nie tylko twórcę smętnych nokturnów, ale i autora fortepianowych koncertów, zwłaszcza Koncertu As-dur, który bardzo zalecał do grania. Jak Hummel, tak i Field w pierwszych większych kompozycjach z epoki warszawskiej, w Krakowiaku, w Fantazji polskiej, a nawet w koncertach nie pozostawał bez wpływu na Chopina, który w zakresie techniki, w szeroko rozłożonych akordach, w śmiałych skokach i ornamentacjach widocznie wzorował się na Fieldzie, na jego koncertach mianowicie. A nokturny lubił do tego stopnia, że z nich niekiedy czerpał motywy do improwizacyj i wariacyj. W nie mniejszym stopniu był zwolennikiem Moschelesa, którego bardzo wysoko cenił jako kompozytora, szczególną predylekcję mając do jego etiud i duetów na dwa fortepiany oraz do jego Sonary Es-dur na 4 ręce, którą nieraz grywał publicznie, z Lisztem, z Osborne'em i z innymi, w tej liczbie i z jej autorem. W