ciepłem rodzinnym asyluml Wiemy, że będzie nią Ludwika. Zanim jednak nadejdzie dzień 22 listopada - "Dzień ziszczenia szczęścia naszego", jak napisze do Fryderyka na niewiele dni przed ślubem przyszły jego szwagier Józef Kalasanty Jędrzejewicz, szczęścia... widok którego "będzie szczęściem całej naszej rodziny" - jak gorąco i z przekonaniem odpowie mu Fryderyk - bowiem "jest to początek błogich lat po długim paśmie nieszczęść..." Zanim więc ten dzień nadejdzie - cofnijmy się aż do pierwszych dni września 1831 roku, dni męstwa obrony Woli, na szańcu której zginął jenerał Józef Sowiński, komendant Szkoły Wojskowej Aplikacyjnej, przyjaciel rodziny Chopinów... i dni klęski oddania Warszawy, po których każdy dzień następny niósł nowe brzemię ucisków narodowych, społecznych i osobistych. Już 7 września wieczorem podpisane zostały układy i "natychmiast wojsko Polskie - jak informował mieszkańców stolicy Kurjer Warszawski - z bronią, armatami i amunicją zaczęło wychodzić na Pragę", 8-go zaś - "całe zebrane wyszło z Pragi ku Modlinowi", tego też samego dnia Prezydent miasta stołecznego Warszawy w otoczeniu Prezesa i Deputacji Rady Municypalnej złożył w darze, przy rogatkach Jerozolimskich, chleb i sól
— 3 —