okropnościami zwątpienia. Mamże te zwycięstwa wiary przypisać własnemu rozumowi, własnej sile woli? Nie. Nie ma we mnie nic silnego oprócz potrzeby kochania. Ale otrzymałam pomoc i nie zapoznawałam jej, anim ją odpychała od siebie..."

W tejże Histoire de ma vie, w rozdziale poświęconym ośmioletniemu pożyciu z Chopinem, mówiąc o ich r ozejściu się, bo właściwie nie było żadnego stanowczego zerwania, pani Sand tak pisze między innymi: "Złe serca nas przegrodziły. Wprawdzie nie brakło i dobrych, ale do dzieła brały się niezręcznie, a płoche wolały nie mieszać się w sprawę drażliwą. Gutmanna nie było w Paryżu". Przez te "dobre serca" należy rozumieć przede wszystkim panią Marliani, pannę de Rozieres, Eugeniusza Delacroix, Stefana Arago, Alkana, którzy jeśli się wyrazić można w ten sposób, stanowili koterię pani Sand; przez "złe serca", które Chopina starały się odwieść od niej, a które mu nie mogły darować tego stosunku ze słynną powieściopisarką z powodu jej demokratyczno-republikańskich przekonań, rozumiała pani Sand tych z polskich przyjaciół i przyjaciółek Chopina, którzy najbliżej stali domu i partii