posiadało uroku, gdyż ostatecznie wszystko go męczyło, "nudziło na śmierć".

Był chory, zdenerwowany, "wyczuty zupełnie", pogrążony w apatii, w której niczym już "cieszyć się ani smucić nie umiał", nie dziw więc, że na wszystko, co innych bawiło i ożywiało, napawało radością i zadowoleniem z życia, on patrzył przez apatyczny pryzmat swej choroby, przez pryzmat swych duszności i zbolałych piersi, przez pryzmat kaszlu i wypluwanej flegmy z krwią, przez pryzmat mgły, która prawie ciągle przesłaniała piękny krajobraz szkocki, a która na jego zdrowie oddziaływała najfatalniej. "Jeżeli Ci jeremiad nie piszę - skarżył się 1 października przed Grzymałą - to nie dlatego, że mnie nie pokonsolujesz, boć jeden jesteś, który wiesz wszystko moje, ale że jak zacznę, tak końca nie ma, a zawsze jedno. Źle mówię, że jedno, bo coraz ze mną pod względem przyszłości gorzej. Słabszy się czuję, nic nie mogę komponować, nie tyle dla braku chęci, jak dla fizycznych przeszkód; bo się tłukę co tydzień po innej gałęzi. A cóż mam robić? Zresztą oszczędza mi to trochę grosza na zimę. Zaprosin mam mnóstwo i nie mogę nawet tam jechać, gdzie bym